فروپاشی موضوع کتاب ارزشمند جرد دایموند دانشمند برجسته امریکأئی است که به موضوع فروپاشی جوامع میپردازد. اگر چه محور اصلی این کتاب تا حد زیادی به تمدنها و جوامع گذشته تعلق دارد ولی همانطور که دایموند اثبات میکند دلایل فروپاشی جوامع امروزین همانهایی هستند که موجب فروپاشی تمدنهای قدیمی، با ثبات و نیرومند شدند. موضوع این کتاب میتواند مورد توجه ما ایرانیان باشد بدین جهت که سهم ما از ۹۰ امپراطوری که در طول تاریخ شکل گرفته اند دو امپراطوری بوده و چندین انقلاب و فروپاشی نظام ها. علاوه بر این به نظر میرسد که ما به فروپاشی نظامی دیگر در ایران نزدیک میشویم، این فروپاشی محتوم و غیر قابل گریز است حتی اگر به شکل تغییر اساسی در نظام کنونی باشد.
دایموند با مطالعه تمدنهای گذشته در نقاط مختلف دنیا و بررسی دلایل فروپاشی و مقایسه آنها چنین نتیجه گیری میکند که مجموعهای از عوامل پنج گانه اصلی موجب فروپاشی جوامع شده است. کلیه این عوامل امروز نیز موجود و معتبر هستند و هنوز هم موجب گسست و فروپاشی دولتها و جوامع میشوند، مثال بارز این جوامع نیز سومالی، رواندا و جوامع دیگری در شرق آسیا هستند که یا فروپاشیده اند و یا در حال فروپاشی هستند. البته باید فروپاشی نظامهای دیکتاتوری خاورمیانه را نیز به این لیست اضافه کرد (این کتاب در سال ۲۰۰۵ انتشار یافت و عنوان پر فروشترین کتاب بین المللی را از آن خود کرد).
عوامل پنجگانه فروپاشی عبارتند از:
۱- تغییرات آب و هوائی (بدون دخالت انسان)
۲- اثرات سؤ انسانی بر محیط زیست
۳- قطع حمایت و دوستی جوامع دوست و هم جوار
۴- دشمنی و خصومت جوامع هم جوار
۵- تغییرات و نارضایتیهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و مذهبی در درون جوامع
بنا بر این اگر اوضاع جمهوری اسلامی را با توجه به الگوی پنجگانه دایموند بسنجیم به روشنی خواهیم دید که نظام کنونی گرفتار هر پنج عامل فروپاشیست. تغییرات آب و هوائی که موجب افزایش دمای هوا شده و نبود بارش کافی در برخی نقاط کشور که موجب خشکسالی شده و بر آلودگی هوا افزوده است. عدم مدیریت کارآمد منابع طبیعی چون آب و خاک موجب خشکی دریاچهها و رود خانهها شده است. عدم مدیریت و کنترل آلایندهها موجب آلودگی مرگبار هوای بسیاری از شهرها شده است. همه اینها عواقب پر مخاطرهای را برای کشاورزی و سلامت زیست محیطی ایران ایجاد کرده اند. افول شدید محبوبیت نظام نزد همسایگانی که پیش از این مراودات دوستانه با ایران داشتند. افزایش شدید میزان دشمنی همسایگان متخاصم و نهایتاً مهمترین عامل یعنی نارضایتیهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شدید نسبت به سیاستهای نظام از سوی مردم هر لحظه نظام کنونی را به مرز فروپاشی نزدیکتر میکند.
مجموعهای از سخنرانیهای دایموند در بحث فروپاشی در یو تیوب موجود میباشند (به انگلیسی) که من یکی از خلاصهترین آنها را برای علاقه مندان انتخاب کرده ام.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر